Artykuł przygotowany przez fizjoterapeutkę oraz trenera medycznego: Edyta Bezler i Agatę Madej.

Trening z fizjoterapeutką i trenerem medycznym

Ból kręgosłupa potrafi utrudniać codzienne funkcjonowanie, ograniczać aktywność fizyczną i odbierać radość z dnia codziennego. Dla jednych pojawia się po wielu godzinach spędzonych przy biurku, dla innych po treningu, przy podnoszeniu rzeczy z podłogi lub przy wykonywaniu zwykłych codziennych czynności.

Niezależnie od tego, kiedy pojawia się ból, najważniejsze jest znalezienie przyczyny problemu i dobranie odpowiedniego postępowania. W Kopalni Formy nie zaczynamy od przypadkowych ćwiczeń. Najpierw poznajemy Twoją historię za pomocą wywiadu. Znając Twoją historie wykonujemy testy kliniczne które pozwalają nam ocenić czy potrzebna jest dalsza diagnostyka. Jeśli wyniki badania i stan pacjenta na to pozwalają, przechodzimy do testów funkcjonalnych, aby sprawdzić, jak ciało radzi sobie z ruchem, mobilnością, kontrolą i obciążeniem.

Dlatego łączymy wiedzę i doświadczenie fizjoterapeutki oraz trenera medycznego, aby stopniowo i świadomie wracać do sprawności.

1. Zaczynamy od wywiadu – poznajemy Twój problem

Pierwszym etapem współpracy jest szczegółowy wywiad. Chcemy dowiedzieć się, kiedy pojawił się ból, w jakich sytuacjach się nasila i jak wpływa na Twoje codzienne życie.

Pytamy między innymi o:

• lokalizację bólu – czy dotyczy odcinka szyjnego, piersiowego czy lędźwiowego;
• intensywność bólu - skala od 1-10
• czas trwania dolegliwości i okoliczności ich wystąpienia;
• charakter bólu oraz czynniki, które go nasilają lub zmniejszają;
• jak odczuwasz ból - mrowienie, promieniowanie, kłucie drętwienie, ucisk lub pieczenie;
• wcześniejsze urazy, choroby, zabiegi i dotychczasowe leczenie;
• rodzaj wykonywanej pracy, poziom aktywności fizycznej i codzienne nawyki;
• Twoje cele – czy chcesz wrócić do treningów, swobodnie pracować, spacerować, czy po prostu wykonywać codzienne czynności bez obaw.

Wywiad pozwala nam wstępnie określić charakter problemu i zdecydować, jakie badania oraz testy będą potrzebne. Ważnym elementem oceny bezpieczeństwa dalszej pracy.

2. Testy kliniczne – sprawdzamy, co może odpowiadać za ból

Kolejnym etapem jest badanie kliniczne prowadzone przez fizjoterapeutkę. Jego zakres dobieramy indywidualnie, na podstawie wywiadu, objawów i ewentualnych przeciwwskazań.

W zależności od zgłaszanych dolegliwości badanie może obejmować:

• Zapoznanie się z dokumentacją medyczną jeśli jest taka posiadana.
• Testy kliniczne np. SLR lub Slump przy podejrzeniu problemu z korzeniami nerwowymi w odcinku lędźwiowym albo Spurling i ULTT przy podejrzeniu radikulopatii szyjnej.
• Ocenę ruchomości kręgosłupa – sprawdzamy zakres i komfort wykonywania ruchów, takich jak zgięcie, wyprost, skłony boczne czy rotacja.
• Badanie neurologiczne – jeśli objawy na to wskazują, oceniamy między innymi siłę mięśniową, czucie oraz odruchy, aby sprawdzić, czy występują oznaki zaburzeń funkcji układu nerwowego.
• Testy neurodynamiczne – sprawdzamy reakcję struktur nerwowych na określone ruchy.
• Testy prowokacyjne i różnicujące – dobierane do objawów, pomagają ocenić, jakie ruchy lub obciążenia odtwarzają dolegliwości i jakie struktury mogą być z nimi powiązane.
• Ocenę objawów promieniujących – sprawdzamy, czy ból pozostaje miejscowy, czy towarzyszą mu objawy w innych miejscach.

Nie każdy pacjent potrzebuje wszystkich wymienionych testów. Ich wybór zależy od obrazu klinicznego, a wyniki zawsze interpretujemy łącznie z wywiadem i pozostałymi elementami badania.

Ważne jest również to, że pojedynczy test nie pozwala samodzielnie ustalić przyczyny bólu kręgosłupa. Liczy się całość zebranych informacji.

Bezpieczeństwo jest dla nas priorytetem. Jeżeli wyniki wywiadu lub badania wskazują na konieczność dalszej diagnostyki lekarskiej, zanim przejdziemy do treningu, rekomendujemy odpowiednią konsultację, przekierowując do odpowiedniego specjalisty.

3. Testy funkcjonalne – sprawdzamy, jak radzisz sobie w ruchu

Jeżeli wywiad i badanie kliniczne nie wskazują przeciwwskazań, przechodzimy do oceny funkcjonalnej.

Na tym etapie interesuje nas nie tylko to, jak porusza się Twój kręgosłup, ale również to, jak całe ciało radzi sobie z codziennymi czynnościami i obciążeniem.

W zależności od Twoich możliwości możemy ocenić:

• Wzorce podstawowych ruchów – między innymi przysiad, skłon, ruch zawiasowy w biodrach czy sięganie nad głowę.
• Kontrolę ruchu – obserwujemy, jak wykonujesz poszczególne zadania i czy potrafisz dostosować ruch do swoich możliwości.
• Równowagę i stabilność – sprawdzamy, jak radzisz sobie z utrzymaniem pozycji i kontrolą ciała podczas prostych zadań.
• Tolerancję na obciążenie – stopniowo oceniamy, jakie ruchy, zakresy i obciążenia możesz wykonywać bez niepożądanego nasilenia objawów.
• Siłę i wytrzymałość mięśniową – dobieramy próby odpowiednie do Twojego stanu, aktualnej sprawności i celu treningowego.

Nie traktujemy testów funkcjonalnych jak egzaminu, który trzeba zdać. Ich zadaniem jest określenie Twojego punktu wyjścia oraz wskazanie obszarów, nad którymi warto pracować.

Jeśli jakiś ruch wywołuje dolegliwości, modyfikujemy zadanie lub rezygnujemy z niego. Nie zmuszamy Cię do wykonywania ćwiczeń na siłę.

4. Współpraca fizjoterapeutki i trenera medycznego

Po przeprowadzeniu wywiadu i odpowiednich badań planujemy dalsze postępowanie.

Fizjoterapeutka i trener medyczny odpowiada za ocenę kliniczną, analizę objawów oraz dobór działań odpowiednich do Twojej sytuacji. Pomaga również określić, kiedy można bezpiecznie zwiększać aktywność i jakie ograniczenia należy uwzględnić. Przekładamy ustalenia na indywidualnie dobrany trening. Pomaga rozwijać siłę, wytrzymałość, kontrolę ruchu i tolerancję na obciążenia, stopniowo przygotowując Cię do codziennych aktywności oraz powrotu do ulubionych form ruchu.

Nie chodzi wyłącznie o to, aby wykonać kilka ćwiczeń i zakończyć spotkanie. Naszym celem jest pomóc Ci odzyskać sprawność oraz lepiej radzić sobie z obciążeniami, które pojawiają się w Twoim życiu.

5. Indywidualny plan treningowy – działamy krok po kroku

Nie istnieje jeden zestaw ćwiczeń odpowiedni dla wszystkich osób z bólem kręgosłupa. Dlatego plan działania dostosowujemy do Twoich objawów, możliwości, doświadczenia treningowego i celów.

W zależności od potrzeb trening może obejmować:

• ćwiczenia poprawiające kontrolę i koordynację ruchu;
• stopniowe wzmacnianie mięśni tułowia i całego ciała;
• rozwijanie siły oraz wytrzymałości;
• naukę wykonywania podstawowych wzorców ruchowych;
• edukację dotyczącą aktywności, regeneracji i samodzielnego radzenia sobie z dolegliwościami;
• stopniowy powrót do podnoszenia ciężarów, biegania lub innych aktywności.

Zaczynamy od poziomu, który jest odpowiedni dla Ciebie. Następnie, obserwując reakcję organizmu, stopniowo zwiększamy trudność ćwiczeń i obciążenia.

Nie zakładamy, że każdy dyskomfort oznacza negatywny efekt treningowy, ale też nie ignorujemy niepokojących objawów. Uczymy się rozumieć reakcje organizmu i odpowiednio dostosowywać aktywność. Edukujemy co jest normalne w powracaniu do zdrowia, a na co zwrócić szczególną uwagę.

6. Monitorujemy postępy i modyfikujemy plan

Proces powrotu do sprawności nie zawsze przebiega liniowo. Dlatego regularnie sprawdzamy, jak zmieniają się Twoje dolegliwości i możliwości ruchowe.

Zwracamy uwagę między innymi na to:

• czy ból pojawia się rzadziej lub jest mniej intensywny;
• czy możesz wykonywać więcej codziennych czynności;
• czy poprawia się tolerancja na ruch i obciążenie;
• czy wracasz do aktywności, które wcześniej sprawiały trudność;
• czy realizowany plan wymaga zmian.

Naszym celem nie jest uzależnienie Cię od wizyt, ale stopniowe budowanie samodzielności i pewności w ruchu.

Ból kręgosłupa nie musi oznaczać rezygnacji z aktywności

Ból może budzić niepokój, szczególnie gdy pojawia się podczas ruchu lub powraca mimo odpoczynku. W wielu przypadkach odpowiednio dobrana aktywność fizyczna stanowi ważny element postępowania, jednak jej rodzaj i intensywność powinny uwzględniać stan zdrowia oraz charakter objawów.

W Kopalni Formy stawiamy na indywidualną diagnostykę, świadomy trening przez fizjoterapeutę oraz trenerem medycznym. Zanim zaczniemy ćwiczyć, chcemy zrozumieć Twój problem. Następnie dobieramy działania, które pomogą Ci stopniowo wracać do sprawności.

Chcesz sprawdzić, jak możemy Ci pomóc? Umów się na diagnostykę w Kopalni Formy. Wspólnie ocenimy Twoją sytuację i ustalimy, jaki będzie najlepszy pierwszy krok.

Pamiętaj o bezpieczeństwie: jeśli bólowi kręgosłupa towarzyszą problemy z oddawaniem moczu lub stolca, drętwienie okolicy krocza albo szybko narastające osłabienie nóg, konieczna jest pilna pomoc medyczna. W takiej sytuacji najważniejsza jest szybka konsultacja lekarska, a nie trening.